فضل اللَّه آرتا

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران (جلد اول)

در سال 1271 متولد شد. پس از اتمام تحصیلات مقدماتى و معمول زمان در 1292 ش كه وستدایل سوئدى رئیس نظمیه مدرسه صاحب منصبى را در تهران دائر كرد، وارد مدرسه‏ى مزبور شد و زیردست افسران سوئدى فوت و فن پلیسى را فراگرفت و به درجه‏ى نایب سومى رسید و خدمات خود را در تهران و شهرستانها آغاز نمود. در 1310 درجه‏ى سرگردى گرفت. ابتدا رئیس شهربانى بندر انزلى و بعد به كفالت شهربانى گیلان برگزیده شد و در 1314 با درجه‏ى نایب سرهنگى به ریاست نظمیه كرمانشاه منصوب شد. در سال 1315 كه مختارى به جاى آیرم به ریاست شهربانى كل كشور منصوب گردید، آرتا را به تهران احضار و به معاونت پلیس سیاسى و سپس ریاست آنجا گمارد. در سال 1323 كه سرهنگ عبداللَّه سیف به كفالت شهربانى منصوب گردید و پس از مدتى كوتاه با ارتقاء به درجه‏ى سرپاسى رئیس كل شهربانى شد، سرهنگ آرتا را به معاونت خویش برگزید و قریب یكسال معاون شهربانى بود. پس از تغییر سیف او نیز از معاونت كنار رفته رئیس اداره آگاهى شد و چندى هم ریاست اداره زندانها را برعهده داشت. در سال 1327 به درجه‏ى سرپاسى ارتقاء یافت و براى بار دوم معاون شهربانى شد. در اوایل سال 1330 كه از شركت نفت ایران و انگلیس خلع ید شد و دولت انگلستان براى مرعوب ساختن ایران چند فروند كشتى جنگى به آبهاى خلیج‏فارس فرستاد و دولت ایران هم براى دفاع از خاك خود متوسل به اقدامات سیاسى شد، سرتیپ زنگنه به فرماندارى نظامى منصوب شد و سرتیپ آرتا معاون شهربانى هم به آبادان رفت و معاون رئیس ستاد منطقه‏ى جنگى گردید. پس از این مأموریت به تهران بازگشت و به ریاست اداره كل بازرسى برگزیده شد و سرانجام در سال 1331 در شصت سالگى درگذشت. سرتیپ فضل‏اللَّه آرتا در مأموریت خود در كرمانشاه با پروین اعتصامى شاعره برجسته معاصر پیوند زناشوئى بست ولى این ازدواج بزودى گسیخته شد. نام خانوادگى آرتا ابتدا «دشتى همایونفال» بود.